previous next

Click on a word to bring up parses, dictionary entries, and frequency statistics


Nunc prius quam de satione vitium disseram, non alienum puto velut quoddam fundamentum iacere disputationi futurae, ut ante perpensum et exploratum habeamus an locupletet patrem familiae vinearum cultus. Est enim paene adhuc supervacuum de his conserendis praecipere, dum quod prius est, nondum concedatur an omnino sint habendae. Idque adeo plurimi dubitent, ut multi refugiant et reformident talem positionem ruris, atque optabiliorem pratorum possessionem pascuorumque [2] vel silvae caeduae iudicent; nam de arbusto etiam inter auctores non exigua pugna fuit, abnuente Saserna genus id ruris, Tremelio maxime probante. Sed et hanc sententiam suo loco aestimabimus.1Interim studiosi agricolationis hoc primum docendi sunt, uberrimum esse reditum vinearum. Atque ut omittam veterem illam felicitatem arvorum,2quibus et ante iam Cato Marcus, et mox Varro Terentius, prodidit singula iugera vinearum sescenas urnas vini praebuisseid enim maxime adseverat in primo libro rerum rusticarum Varronec una regione 3 4 [p. 254] piovenire solitum, verum et in Faventino 5agro [3] et in Gallico, qui nunc Piceno contribuitur; his certe temporibus Nomentana regio celeberrima fama est inlustris, et praecipue quam possidet Seneca, vir excellentis ingenii atque doctrinae, cuius in praediis vinearum iugera singula culleos octonos reddidisse plerumque, compertum est. Nam illa videntur prodigialiter in nostris Ceretanis accidisse, ut aliqua vitis apud te excederet uvarum numerum duorum milium et apud me octingenae 6stirpes insitae intra biennium septenos culleos peraequarent; ut primae vineae centenas amphoras iugeratim praeberent, cum prata et pascua et silvae, si centenos sestertios in singula iugera efficiant, optime domino consulere [4] videantur. Nam frumenta maiore 7quidem parte 8Italiae quando cum quarto responderint, vix meminisse possumus.9Cur ergo res infamis est? Non quidem suo sed hominum inquit vitio Graecinus: primum, quod in explorandis seminibus nemo adhibet diligentiam, et ideo pessimi generis plerique vineta conserunt; deinde sata non ita nutriunt, ut ante 10 11 12 13 14 [p. 256] convalescant ac prosiliant, quam retorrcscant; sed [5] et si forte adoleverint, neglegenter colunt. Iam illud a principio nihil referre censent, quem locum conserant; immo etiam seligunt 15deterrimam partem agrorum, tamquam sola sit huic stirpi maxime terra idonea, quae nihil aliud ferre possit. Sed ne ponendi quidem rationem aut perspiciunt, aut perspectam exsequuntur. Tum etiam dotem, id est instrumentum, raro vineis praeparant; cum ea res, si omissa sit, plurimas operas nec minus arcam patris [6] familiae semper exhauriat. Fructum vero plerique quam uberrimum praesentem consectantur, nec provident futuro tempori, sed quasi plane in diem vivant, sic imperant vitibus, et eas ita multis palmitibus onerant, ut posteritati non consulant. Haec omnia vel certe plurima ex his cum commiserunt, quidvis malunt quam suam culpam confiteri; querunturque non respondere sibi vineta, quae vel per avaritiam vel inscientiam 16vel per neglegentiam [7] perdiderunt. At si qui 17cum scientia sociaverint 18diligentiam, non, ut ego existimo, quadragenas vel certe tricenas,19sed ut Graecinus, minimum computans licet, inquit, amphoras vicenas percipient 20 21 22 23 24 25 26 [p. 258] ex singulis iugeribus, omnis istos, qui faenum suum et holera amplexantur, incremento patrimonii facile superabunt. Nec in hoc errat; quippe ut diligens ratiocinator 27calculo posito videt id 28genus agricolationis [8] maxime rei familiari conducere. Nam ut amplissimas impensas vineae poscant, non tamen excedunt septem iugera unius operam vinitoris, quem vulgus quidem parvi aeris, vel de lapide noxium posse comparari putat; sed ego plurimorum opinioni dissentiens pretiosum vinitorem in primis esse censeo. Isque licet sit 29emptus sex, vel potius sestertiis octo milibus, cum ipsum solum septem 30iugerum totidem milibus nummorum partum, vineasque cum sua dote, id est cum pedamentis et viminibus, binis milibus in singula iugera positas duco, fit tamen31in assem consummatum pretium sestertiorum viginti [9] novem milium. Huc accedunt semisses usurarum sestertia tria milia et quadringenti octoginta nummi biennii temporis, quo velut infantia vinearum cessat a fructu. Fit in assem summa sortis et usurarum triginta duorum milium quadringentorum octoginta nummorum. Quod quasi nomen si ut faenerator cum debitore ita rusticus cum vineis suis fecerit, eius summae ut in perpetuum praedictam usuram semissium dominus constituat, percipere 32debet in annos singulos mille nongentos 33quinquaginta sestertios nummos; qua computatione vincit tamen reditus septem iugerum, secundum opinionem Graecini, usuram triginta duorum milium quadringentorum 34 35 36 37 38 39 40 [p. 260] [10] octoginta nummorum. Quippe ut deterrimi generis sint vineae, tamen si cultae, singulos utique culleos vini singula earum iugera peraequabunt; utque trecentis nummis quadragenae urnae veneant, 41quod minimum pretium est annonae, consummant tamen septem cullei sestertia duo milia et centum nummos: [11] ea porro summa excedit usuram semissium. Atque hic calculus quem posuimus, Graecini rationem continet. Sed nos exstirpanda vineta censemus, quorum singula iugera minus quam ternos culleos praebent. Et adhuc tamen sic computavimus, quasi nullae sint viviradices, quae de pastinato eximantur; cum sola ea res omnem impensam terreni pretio suo liberet, si modo non provincialis sed Italicus ager [12] est. Neque id cuiquam 42dubium esse debet, cum et nostram et Iulii Attici rationem dispexerit.43Nos iam 44enim vicena milia malleorum per vineae iugerum inter ordines pangimus. Ille minus quattuor milibus deponit: cuius ut vincat ratio, nullus tamen vel iniquissimus locus non maiorem quaestum reddet [13] quam acceperit impensam; siquidem, ut cultoris neglegentia sex milia seminum intereant,45reliqua tamen decem milia tribus milibus nummorum libenter et cum lucro redemptorum erunt.46Quae summa tertia parte superat duo milia sestertiorum, quanti constare iugerum vinearum praediximus; quamquam nostra cura in tantum iam processit, ut non inviti 47 48 49 50 51 52 [p. 262] sestertiis sescenis53nummis singula54milia viviradicis [14] a me rustici mercentur. Sed vix istud alius praestiterit. Nam nec quisquam nobis facile crediderit tantam in agellis esse nostris abundantiam vini quantam tu, Silvine, novisti. Mediocre itaque vulgatumque pretium viviradicis posui, quo celerius nullo dissentiente perduci possent in nostram sententiam, qui propter ignorantiam genus hoc agricolationis [15] reformidant. Sive ergo pastinationis reditus seu futurarum spes vindemiarum cohortari nos debet ad positionem vinearum. Quas quoniam docuimus rationis esse conserere, nunc institutionis earum praecepta dabimus.

1

2

3 estimavimus S: extimabimus ac: existimabimus M.

4 arborum SA1. a I.e. the lower quality of the prolific vine is more than offset by the quantity of its yield. b I.e. the arbustum. c Varro, R.R. I. 2. 7, quoting Cato, Origines. d 1 urna = 1/2 amphora = about 3.42 U.S. (2.85 Brit.) gallons.

5

6

7

8

9

10 florentino Sa: flor. expunet. et faventino in mar q. A.

11 octingenae SAcM: ottingene a: octogenae vulgo.

12 maiorem SAa, Sobel.

13 partem SA, Sobel.

14 possimus S (in possumus con.) A, Sobel. a Mod. Faenza. b A strip of land running along the Adriatic coast of Italy. c Lucius Annaeus Seneca, the philosopher. d 1 culleus = 20 amphorae = about 137 U.S. (114 Brit.) gallons. e See Introd., p. xi. f Perhaps the two iugera of grafted vines mentioned in III. 9. 6. For the varying number of vines planted to the iugerum, see V. 3.

15

16

17

18

19

20

21 sedeligunt S, Sobel.

22 inscientiam cM, vett. edd.: inscientia a: inscientia quae perdiderunt SA1: inscitia vulgo.

23 quis SAac: om. M.

24 sociaverit SAcM, vett. edd.

25 sic Gesn., Schn.: tricenas vel quadragenas certe ante Gesn.: tricenas v. c. ducenas SA: tricenas vel ducenas (decenas cM) certe acM.

26 percipiant SA1: percipiunt a: percipiet M.

27

28

29

30

31

32

33

34 diligenter ratiocinatior SA1: diligenter ratiocinatio Sobel.

35 videre et id SA1: videt et id c.

36 sit licet SAa.

37 septem edd.: octo SAacM, vett. edd.

38 tamen SAacM, vett. edd.: tum vulgo.

39 praecipere c.

40 noningentos ac.

41

42

43

44

45

46

47 teneant c.

48 cuiquam om. SA, sed add. in marg. A.

49 dispexerit SAacM, et plerique: dispunxerit Schn.

50 iam om. SA1.

51 ingerunt acM, et in marg. A.

52 redemptorum erunt SA1, Schn.:redemptor emerit A2acM, ei plerique. a Rooted cuttings. b See Chap. 6. sec. 3, below.

53

54

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 United States License.

An XML version of this text is available for download, with the additional restriction that you offer Perseus any modifications you make. Perseus provides credit for all accepted changes, storing new additions in a versioning system.

hide References (4 total)
  • Cross-references to this page (1):
    • A Dictionary of Greek and Roman Antiquities (1890), CU´LLEUS
  • Cross-references in general dictionaries to this page (3):
load Vocabulary Tool
hide Display Preferences
Greek Display:
Arabic Display:
View by Default:
Browse Bar: